« بنى عبّاس » ، با وجود قدرت بر هلاك آنها و تصرّف كردن خلافت ظاهريّه را مثل خلافت باطنيّه . و از علامات صفت سخا و جود و كرم است ترك منّت بر غاصبين حقوق خود ؛ زيرا كه اين صفت ، جبلّى ايشان است . و ثانى از علامات ، آن است كه اگر مالك شود دنيا را - بتمامها - ، نبيند نفس خود را در دنيا مگر اجنبى ؛ يعنى خود را از جنس دنيا و دنيا را از خود نبيند ، بلكه خود را عاريه داند در آن ؛ چنان‌كه احوال حضرت رسول ص در نبوّت و حضرت امير المؤمنين ص در خلافت ، چنين بوده كه غالب دو روز سه روز از نعماى دنيا چيزى تناول نمىفرمودند و از اموال دنيا چيزى نگاه نمىداشتند ، و آنچه از غنايم و فىء « 44 » و حقوق الهيّه و خيرات و ميراث مىيافتند ، تمام ، قسمت مىفرمودند در ميان مؤمنين و مسلمين ، و شب در نزد خود ، در بيت المال چيزى نگاه نمىداشتند ؛ چنان‌كه از « ابى ذرّ غفارى » روايت است كه روزى ، عصر رفتم در نزد رسول ص خدا ، و آن حضرت را غمين يافتم ، و جرأت بر سؤال از سبب حزن نكردم . و شب آن روز ، خدمت آن حضرت رسيدم ، آن حضرت را خوشحال و فرحناك يافتم ؛ سبب از حزن اوّل و فرح ثانى پرسيدم ، فرمودند : « چند دينار از بيت المال در نزد من بود ، و محزون از آن بودم كه آن حقّ چه كس باشد كه خود معطّل بود و وجه او در نزد من باشد ! آن را به صاحبش رسانيدم لهذا فرحناك شدم » . و همچنين حضرت امير المؤمنين ص كه خطاب به دينار و درهم مىفرمود كه : « يا صفراء و يا حمراء ! غرّي غيري » « 45 » : « اى زرد و سرخ دنيا ! مغرور سازيد غير مرا كه من شما را سه دفعه طلاق داده‌ام ؛ عقد شما بر من

--> ( 44 ) - غنيمتى را گويند كه بدون جنگ ، از كفّار به دست آمده باشد . ( 45 ) - يا صفراء يا بيضاء . . . : « الجمل » : 286 و 401 - 402 ، « المناقب » 3 : 298 ، « الصّراط المستقيم » 1 : 102 ، « بحار الانوار » 39 : 70 ، 41 : 144 ، « شرح نهج البلاغة » 1 : 22